$1$ Hoa là cơ quan sinh sản của cây hạt kín, trong đó các bộ phận quan trọng nhất là nhị và nhụy.
- Nếu nhị và nhụy ở trên cùng $1$ hoa, đó là hoa lưỡng tính
- Nếu hoa chỉ có nhị thì đó là hoa đực
- Nếu hoa chỉ có nhụy đó là hoa cái
Hoa đực và hoa cái là các hoa đơn tính. Có những loài hoa đực và hoa cái ở cùng trên một cây, nhưng cũng có những loài hoa đực và hoa cái ở trên những cây riêng biệt.
Nhị là cơ quan sinh sản đực gồm bao phấn chia thành $2$ túi phấn, trong đó chứa các hạt phấn, được tạo thành từ các tế bào nhu mô (tế bào mẹ) có $2n$ NST. Mỗi tế bào mẹ qua phân bào giảm phân tạo thành $4$ tế bào đơn bội (n NST) từ đó phát triển thành các hạt phấn. Mỗi hạt phấn chứa $2$ nhân ($1$ nhân sinh dưỡng và một nhân sinh dục) bao quanh bởi tế bào, có vỏ bao ngoài.
Nhụy là cơ quan sinh sản cái gồm có đầu nhụy, vòi nhụy và bầu nhụy, trong bầu nhụy chứa noãn.
Noãn gồm $2$ lớp vỏ có lỗ thông (lỗ noãn) trong đó chứa một bộ phận quan trọng có liên quan đến chức năng sinh sản là túi phôi.
Túi phôi được tạo thành từ một tế bào mẹ $(2n)$ qua phân bào giảm phân để tạo thành $4$ tế bào con đơn bội (n) nhưng trong đó $3$ tế bào bị thoái hóa, chỉ có $1$ tế bào sẽ phân chia $3$ lần liên tiếp theo cơ chế nguyên phân để cho $8$ tế bào đơn bội của túi phôi gồm $3$ đới cầu, $2$ trợ cầu, $1$ noãn cầu (tế bào trứng) và hai nhân phụ trung tâm gắn với nhau $(n+n=2n)$.
$2$. Sự thụ phấn và thụ tinh
a) Túi phấn chín sẽ mở ra để giải phóng các hạt phấn. Hạt phấn có thể bay đi nhờ gió hoặc chuyển đi nhờ sâu bọ, rơi vào đầu nhụy, đó là sự thụ phấn.
Sự thụ phấn có thể xảy ra trong cùng $1$ hoa, hoặc cho hoa cái trên cùng một cây (tự thụ phấn). Cũng có thể thụ phấn cho hoa cái của một cây khác cùng loài (thụ phấn chéo hay còn gọi là giao phấn).
Sự thụ phấn chéo thường xảy ra trên các cây có hoa đơn tính hoặc ở các cây có hoa lưỡng tính nhưng nhị và nhụy không đạt tới độ "chín" cùng một lúc.
b) Nhờ chất dịch trên đầu nhụy, hạt phấn được giữ lại và nảy mầm, mọc dài thành ống phấn trong vòi nhụy và tiến dần tới noãn. Đồng thời với sự hình thành ống phấn, tế bào chất, hai nhân sinh dưỡng và sinh sản của hạt phấn chuyển theo ống phấn.
c) Ống phấn đến noãn, qua lỗi noãn tới túi phôi. Lúc này nhân sinh dưỡng tiêu biến sau khi đã hoàn thành nhiệm vụ thúc đẩy sự phát triển của ống phấn, còn nhân sinh sản phân đôi tạo thành $2$ giao tử đực đơn bội để thực hiện quá trình thụ tinh kép: một giao tử phối hợp với noãn cầu tạo thành hợp tử $(2n)$ sau này phát triển thành phôi, giao tử còn lại sẽ kết hợp với nhân phụ $2n$ để phát triển thành phôi nhũ. Như vậy sự thụ tinh kép kín là đặc trưng cho quá trình thụ tinh trong sinh sản hữu tính ở cây hạt kín.
Noãn được thụ tinh sẽ biến đổi thành hạt, bầu nhụy chứa noãn sẽ phát triển thành quả. Hạt là mầm mống của thế hệ cây mới.